Siemion Zinowiewicz Ałapin, ros. Семён Зиновьевич Алапин (ur. 7 listopada 1856 w Sankt Petersburgu, zm. 15 lipca 1923 w Heidelbergu) – czołowy szachista litewskiWinter E., Chess and JewsRogozenko, I. "Antisicilian handbook" (wówczas w Imperium Rosyjskim) przełomu XIX i XX wieku.

Kariera szachowa W latach 1878–1908 zajął kilka wysokich miejsc w poważnych międzynarodowych turniejach oraz zwyciężył w meczach z Curtem von Bardelebenem i Carlem Schlechterem.

Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyżej sklasyfikowany był w lipcu 1902 r., zajmował wówczas 8. miejsce na świecieChessmetrics Player Profile: Semyon Alapin.

Wniósł znaczny wkład do teorii debiutów, choć w większości proponowane przez niego rozwiązania nie przetrwały próby czasu. Niektóre z nich:

debiut Ałapina (1.e4 e5 2.Se2) 1.e4 c5 2.c3 (B22) – wariant Ałapina w obronie sycylijskiej, mający na celu zbudowanie silnego centrum pionowego;