Stare platformy i kratony mogą też pękać i rozsuwać się, jak to ma miejsce w przypadku Wielkich Rowów Afrykańskich.
Wreszcie, cokół krystaliczny nie jest wcale płaską, jednorodną pokrywą krystaliczną. Obok wspomnianych rozłamów i szwów występują na kratonach rozległe strefy fałdowe: syneklizy (zagłębienia) i anteklizy (podwyższenia). Niektóre syneklizy mogą być świadkami długotrwałego procesu rozciągania płyty, związanego z powstrzymanym na czas rozpadem kontynentów – są to tzw. aulakogeny, podobne w swojej budowie do dolin ryftowych, których są właściwie prekursorami. Okazuje się, że to, co niegdyś określano po prostu jako martwą „podstawę krystaliczną” kontynentu, jest w rzeczywistości bogatym, zróżnicowanym medium noszącym ślady swojego rozwoju i mogącym jeszcze uaktywnić się przy sprzyjających warunkach.
Historia Pojęcia kratonu i kratonizacji powstały na długo przed ekspansją tektoniki płyt, do której to teorii zostały włączone.
Przypisy
Bibliografia R. Dadlez, W. Jaroszewski: Tektonika, Warszawa 1994 M. Książkiewicz: Geologia dynamiczna, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1972, s. 580–586