Rosyjska szkoła formalna, formalizm rosyjski – metodologia badań literackich, powstała przed I wojną światową w Rosji, przeżywająca rozkwit w latach 20., stłumiona w okresie stalinizmu (choć jej ślady przetrwały w literaturoznawstwie rosyjskim także później). Wywarła znaczny wpływ na zachodnie nurty teoretycznoliterackie, zwłaszcza na nową krytykę, a także strukturalizm. Formalizm był reakcją na literaturoznawstwo pozytywistyczne i obecną w nim metodologię genetyczno-historyczną – naczelny cel badań literackich upatrywała nie w społecznych, historycznych, psychologicznych i genetycznych uwarunkowaniach literatury, ale w badaniu literackości, tj. wewnętrznych i swoistych właściwości utworu literackiego.
Rozwój szkoły Formalizm powstał około 1915 roku w Petersburgu. Nawiązywał do dawniejszych idei Aleksandra Potiebni i Aleksandra Wiesiełowskiego.
Radykalny, ścisły krąg formalistów związał się z powstałym specjalnie w tym celu „OPOJAZ-em” (Towarzystwo do Badań Nad Językiem Poetyckim), a później także z lingwistami moskiewskimi.