Zespół abstynencyjny (inaczej zespół odstawienny, ) – jest zespołem objawów występującym u osób uzależnionych od określonej substancji, do ujawnienia którego dochodzi w sytuacji nagłego zaprzestania przyjmowania danej substancji lub zmniejszenia jej dawek.
Zespoły abstynencyjne mogą występować w przebiegu uzależnienia od różnych substancji, najczęściej alkoholu, narkotyków lub leków, zwłaszcza tych, które prowadzą do fizycznego uzależnienia, gdy organizm przystosowuje się do obecności substancji, a jej brak wywołuje charakterystyczne reakcje fizyczne. Do najczęstszych w praktyce klinicznej zespołów abstynencyjnych należą: zespół abstynencyjny alkoholowy (którego ciężką, powikłaną postacią jest majaczenie drżenne inaczej majaczenie alkoholowe, łac. delirium tremens) zespół abstynencyjny opioidowy zespół abstynencyjny nikotynowy zespół abstynencyjny kanabinolowy zespół abstynencyjny w przebiegu uzależnienia od leków uspokajających i nasennych W zależności od substancji będącej przyczyną uzależnienia poszczególne zespoły cechują się odmiennymi objawami i przebiegiem.