Prędkość fazowa – prędkość, z jaką rozchodzą się miejsca fali o tej samej fazie.

Fale harmoniczne thumb|400px|Fala o prędkości grupowej mniejszej od prędkości fazowej (czerwony punkt porusza się z prędkością fazową, a zielony z prędkością grupową)

Fala harmoniczna może być opisana równaniem:

gdzie: – amplituda fali, – częstość fali, – czas, – liczba falowa, – współrzędna położenia.

W czasie w punkcie o współrzędnej fala ma fazę:

Miejsca o jednakowej fazie poruszają się z prędkością fazową:

Podczas rozprzestrzeniania się fali w ośrodkach prędkość fazowa fali może być różna dla różnych częstotliwości – mówi się wówczas, że dla tych fal zachodzi dyspersja. Gdy dla fali zachodzi dyspersja, prędkość rozchodzenia się czoła paczki falowej (prędkość grupowa) jest inna niż prędkość fazowa.

Prędkość fazowa światła (fali elektromagnetycznej) w próżni jest równa prędkości światła w próżni; w ośrodkach materialnych jest inna i często (np. dla promieniowania X) większa od prędkości światła w próżni, a nawet ujemna (dla metamateriałów o ujemnym współczynniku załamania).