Młodość Początki życia Samuela przypadają na burzliwy okres sędziów. Ojciec Samuela, Elkana (nazywany Efratytą, gdyż pochodził z gór EfraimW niektórych przekładach Biblii termin „Efratyta” (i zbliżone) odnoszone są do ojca Elkana, Sufy. Por. ., jednak należał do pokolenia Lewiego – por. 1 Krn 6,27Artykuł „Samuel” w Encyklopedii kościelnej. T. XXIV, s. 325–328.) miał dwie żony – Annę i Peninnę. Bardziej kochał Annę, która była jednak bezdzietna. Uczyniła ona Bogu ślub, że jeśli da jej syna, poświęci go Jahwe. Żarliwa modlitwa Anny została wysłuchana, a Anna nadała nowo narodzonemu dziecku imię „Samuel” – „Bóg wysłuchał”, przypis 5 w Biblii Tysiąclecia.. Gdy Anna przestała karmić swego syna piersią, oddała go w wychowanie arcykapłanowi Helemu w Szilo, by odtąd był sługą Pana1 Księga Samuela, Rozdział 1 w przekładzie Biblii Tysiąclecia..
Gdy Samuel był jeszcze młody, Pan wezwał Samuela. Ten jednak nie znał głosu Bożego i uznał, że woła go Heli. Gdy sytuacja powtórzyła się trzeci raz, Heli zrozumiał, że to sam Bóg woła Samuela i nakazał odpowiedzieć na kolejne wezwanie Mów, Panie, bo sługa Twój słucha. Bóg objawił się Samuelowi i przepowiedział mu zagładę rodu Helego z powodu niegodziwości jego synów, Chofniego i Pinchasa.