system Wade'a i Gilesa, system Haenischa], albo przy pomocy systemu akcentów, innych niż w transkrypcji pinyin transkrypcja EFEO Vissière'a.

Chronologiczny przegląd transkrypcji Prekursorska praca Michała Boyma (XVII wiek) thumb|Michał Boym, (1612/14 – 1659) Pierwsza transkrypcja pisma chińskiego w Europie pojawiła się w XVII wieku, a jej twórcą był jezuicki misjonarz Nicolas TrigaultJabłoński (1934), str. 89. Za prekursora transkrybowania pisma chińskiego wedle reguł polskiej ortografii można uznać współczesnego Trigault jezuickiego misjonarza Michała Boyma. W czasie pobytu w Chinach w XVII wieku m.in. przetłumaczył on na łacinę budzący wówczas wielkie kontrowersje napis na tzw. steli z Xi’anu, odchodząc od pionierskich zasad przyjętych przez Portugalczyków. Na przykład zamiast „x” i „ch” Boym stosował zbliżone brzmieniowo polskie dwuznaki „sz” i „cz”Edward Kajdański, Michał Boym – Ambasador Państwa Środka, Książka i Wiedza, Warszawa, 1999; str. 196.

Spolszczona transkrypcja rosyjska (XIX-XX wiek)