Jedną z cech koncepcji sprawiedliwości zaproponowanej przez Rawlsa jest założenie, że ludzie w sytuacji wyjściowej są „racjonalni i wzajemnie sobą niezainteresowani” – nie jest to egoizm, lecz niezajmowanie się interesami innych. Racjonalność ma przejawiać się szukaniem środków najbardziej efektywnych.
Rawls rozwija procedurę pozwalającą osiągnąć powszechną zgodę co do zasad sprawiedliwości, jakie należy przyjąć w danym społeczeństwie. Najbardziej znanym i szeroko dyskutowanym elementem tej procedury jest eksperyment myślowy określany jako „zasłona niewiedzy” (veil of ignorance). Zgodnie z nim, podejmując decyzje co do wyboru zasad sprawiedliwości w strukturze podstawowej, powinno się zakładać, że jednostki nie dysponują takimi informacjami, jak ich miejsce w przyszłym społeczeństwie, posiadany majątek, status społeczny, skłonność do ryzyka, poglądy polityczne, wiek. Znajdują się one „za zasłoną niewiedzy”, a tym samym ich wybór nie jest stronniczy ze względu na przyszłe położenie w społeczeństwie.