thumb|Archeony żyjące w pobliżu gejzerów Archeony, archeany (Archaea), archeowce, dawniej archebakterie lub archeobakterie (Archaebacteria) – drobne jednokomórkowce, pierwotnie bezjądrowe, często ekstremofilne, tradycyjnie zaliczane z eubakteriami do prokariontów.
. Badania genetyczne wykazały, że archeony są bliżej spokrewnione z eukariontami niż z bakteriami, a nawet być może eukarionty z nich wyewoluowały.
Duża część archeowców zalicza się do ekstremofili, jednakże w ostatnich latach dochodzi do odkryć wielu gatunków nie należących do ekstremofili, co sugeruje że istnieje jeszcze wiele, wciąż nieodkrytych gatunków
Carl Woese, Otto Kandler i Mark Wheelis przedstawili w 1990 r. podział życia komórkowego na trzy domeny. Według tej ogólnie przyjętej teorii archeony należy traktować jako odrębną linię ewolucyjną o randze domeny. Istnieją zatem trzy domeny: bakterie (bezjądrowce) archeony (bezjądrowce) eukarionty (jądrowce)
Różnice między archeonami a eubakteriami Archeony są stosunkowo słabo zbadane, między innymi z powodu trudności w hodowli i obserwacji, opisywane często w kontekście różnic względem eubakterii.