Gneisenau – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej, typu Scharnhorst. Nazwę tę wcześniej nosił krążownik pancerny „Gneisenau” z I wojny światowej.

II wojna światowa Już 4 września 1939 był bezskutecznie zaatakowany przez brytyjskie lotnictwo w Wilhelmshaven.

Od 8 do 10 października Gneisenau wraz z krążownikiem Köln i dziewięcioma niszczycielami, wykonał pierwszy rejs bojowy na Morze Północne. Celem operacji było sprowokowanie wyjścia okrętów brytyjskiej Floty Ojczystej z portów, co mogło umożliwić zaatakowanie ich przez U-Booty. Chociaż w morze wypłynęły łącznie trzy brytyjskie eskadry morskie, nie doszło do starcia bezpośredniego sił nawodnych, ani ataków U-bootów.

Zatopienie „Rawalpindi” 21 listopada 1939 roku wraz z siostrzanym pancernikiem Scharnhorst, w towarzystwie lekkich krążowników „Leipzig” i „Nürnberg” oraz dwóch niszczycieli, wpłynęły na północny Atlantyk. Rankiem 23 listopada oba pancerniki znajdowały się około 30 mil morskich na północ od Wysp Owczych, płynąc na zachód z prędkością 15 węzłów. O godzinie 16:07 „Scharnhorst” dostrzegł kłęb dymu i skierował się w jego kierunku. Po zidentyfikowaniu okrętu jako wrogiego krążownika pomocniczego „Rawalpindi”, został on zatopiony ostrzałem z dział obu pancerników.