Ich najciekawsze skupisko – „Żabie Doły” – występuje na pograniczu Bytomia, Brzezin Śląskich i Chorzowa.
Osady Bytomki charakteryzują się wysokimi stężeniami metali ciężkich pochodzenia antropogenicznego: niklu, kadmu oraz rtęci.
Hydronimia Rzeka była nazywała w źródłach: Cacaua, Cacava (XIII wiek), Koczawa Kliczborn (XV wiek – Roczniki czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego Jana Długosza), Kokava (XVIII wiek), Beuthener Wasser (XIX wiek), Iserbach (XIX wiek), Mała Kocawa (XIX wiek), Okronglik (XIX wiek), Okrąglik (XX wiek), Bytomka, Bytomska Woda, Bojtnerka (XX wiek).
Historia Ślady osadnictwa prehistorycznego odnalezione w łachach piasku nad Bytomką (na terenie Zabrza-Biskupic) sięgają epoki kamiennej (ok. 10 000 lat p.n.e.). Odkryć tych dokonano w 1927 r. Były to tysiące drobnych przedmiotów z krzemienia. Najprawdopodobniej była to pozostałość po warsztacie do ich wyrobu. Również w XVII w. Bytomka była dla mieszkańców dzisiejszego Bytomia, Zabrza i Gliwic źródłem bogactwa. To właśnie na jej terenie powstawały liczne młyny wodne, a w jej dopływach budowane były liczne stawy wodne.
W okresie międzywojennym na krótkim odcinku stanowiła granicę niemiecko-polską.