Unia florencka – unia Kościołów katolickiego i prawosławnego ogłoszona bullą (Niech się radują niebiosa) papieża Eugeniusza IV na Soborze florenckim 6 lipca 1439. Po negocjacjach przedstawicieli papieża i Kościoła katolickiego z delegacją Kościoła wschodniego, kierowaną przez cesarza bizantyjskiego Jana VIII Paleologa i patriarchę konstantynopolitańskiego Józefa II, zawarli unię obu kościołów. Miała ona kończyć rozłam Kościołów, który nastąpił w 1054 roku, jednakże nie była trwała. Nie przyniosła korzyści ani papiestwu, ani Cesarstwu.
Przygotowania do unii Na przełomie XIV i XV wieku Cesarstwo Bizantyńskie coraz mocniej odczuwało zagrożenie ze strony Turków. Cesarz bizantyński wraz z popierającym go klerem wschodnim upatrywał w unii możliwość ratunku ze strony Zachodu przeciwko Turkom. Papiestwo dążyło do rozciągnięcia swojej kontroli nad prawosławiem. W latach 1378–1415 trwała na Zachodzie Wielka Schizma, która uwidoczniła nurt koncyliaryzmu – wyższości soboru nad papieżem. Było to zgodne z doktryną kościoła wschodniego. Bizantyńczycy utrzymywali kontakt z nowo wybranym papieżem, który zakończył schizmę – Marcinem V. Zwołał on sobór do Bazylei, na który zaproszono GrekówT. Wolińska, Rozłam w łonie Kościoła, [w:] Paleologowie, seria: "Dynastie świata", Warszawa 2011, s. 57..