Jej udzielanie zależy zatem od zastosowania przepisów międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH)Summaries of the EU legislation..
Zasada humanitaryzmu oznacza, że ludzkie cierpienie musi spotkać się z reakcją w każdych okolicznościach, zwłaszcza w przypadku osób znajdujących się w najtrudniejszym położeniu. Zasada neutralności oznacza, że pomoc humanitarna nie może faworyzować żadnej ze stron konfliktu zbrojnego lub innego sporu. Zasada bezstronności oznacza, że pomoc humanitarna musi być udzielana wyłącznie w zależności od potrzeb, bez dyskryminacji. Zasada niezależności oznacza, że cele humanitarne są niezależne od celów politycznych, gospodarczych, wojskowych itp.
W 2007 r. z inicjatywy komisarza Louisa Michela Komisja Europejska przyjęła dokument zatytułowany „Konsensus europejski w sprawie pomocy humanitarnej” – pierwszy w Europie tekst polityczny poświęcony pomocy humanitarnejEuropean consensus on humanitarian aid, Retrieved 2014-07-03.. W pracach nad tym dokumentem aktywnie uczestniczyły organizacje pozarządowe, a sam dokument może być uznany za „tekst najbardziej kompleksowy i najlepiej oddający wspólne stanowisko organizacji pozarządowych”Pierre Salignon, „L’Europe humanitaire en question(s)”, Humanitaire, 19, Été 2008. 2009-10-23. Retrieved on 2012-01-16..