Ptolemeusz XII Neos Dionizos (gr. basileus Ptolemaios XII Theos Philopator II Theos Philadelphos II Theos Neos Dionysos, pol. król Ptolemeusz Bóg Miłujący Ojca Bóg Miłujący Siostrę Bóg Młody Dionizos, egip. Ptulmis Anchdżetmeriptahaaset, Juaenpaneczernetinechem Setepenptah Irimaatenre Sechemanchamon, ur. ok. 112 p.n.e. (?), zm. 51 p.n.e.) – w latach 80—57 p.n.e. i 55—51 p.n.e. władca Egiptu z dynastii Ptolemeuszów (nieoficjalnie zwany Auletes (flecista) z powodu zamiłowania do gry na flecie – aulosie)
Życiorys
Rodzina Nieślubny syn Ptolemeusza IX Sotera II; według niektórych źródeł jego matką była Kleopatra IV albo Kleopatra Selene.
Mąż Kleopatry V Tryfajny II (prawdopodobnie jego kuzynka lub siostra), z którą miał najprawdopodobniej córki Kleopatrę VI Tryfajnę III, Berenikę IV oraz zapewne Kleopatrę VII. Trójkę dzieci – Ptolemeusza XIII, Ptolemeusza XIV i Arsinoe IV – miał prawdopodobnie z drugą żoną nieznanego imienia, najpewniej wywodzącą się ze sfer kapłańskich. Dokładne ustalenie genealogii ostatnich Ptolemeuszy jest niemożliwe; przykładowo niektórzy badacze uznają Kleopatrę V i Kleopatrę VI za tę samą osobę. Pojawiły się też głosy badaczy przypuszczających, że wszystkie znane dzieci Ptolemeusza XII pochodziły ze związku z Kleopatrą V. Podobne trudności wiążą się z ustaleniem daty narodzin Ptolemeusza XII;