thumb|Czołg T-34 z desantem żołnierzy Armii Czerwonej podczas kontrofensywy pod Moskwą w grudniu 1941 roku thumb|Kawalerzyści z radzieckiego 1 Gwardyjskiego Korpusu Kawalerii w mieście wyzwolonym w grudniu 1941 roku w wyniku operacji moskiewskiej thumb|Czerwonoarmiści poszukują min w Naro-Fominsku po wyzwoleniu miasta w grudniu 1941 roku w wyniku operacji moskiewskiej Kontrofensywy sowieckie – seria uderzeń Armii Czerwonej, jakie odbyły się zimą 1941/1942 na wszystkich głównych teatrach operacyjnych II wojny światowej na froncie wschodnim. W ich wyniku całkowicie zatrzymano realizację operacji „Barbarossa” – niemieckiego planu ataku na Związek Radziecki. Były to następujące operacje wojskowe:
Operacja tichwińska (ros. Тихвинская наступательная операция) Rozpoczęta między 10 a 12 listopada przez samodzielne armie na kierunku wołchowskim przy wsparciu Frontu Północno-Zachodniego w celu odbicia Tichwina. Doprowadziła do odwrotu wydzielonych wojsk niemieckich Grupy Armii „Północ”, przez co nie udało się jej doprowadzić do pełnego okrążenia Leningradu. Operację kontynuował nowo powstały Front Wołchowski do końca grudnia 1941 roku.