Powstanie oleskie – pierwsze zbrojne wystąpienie polskiej ludności zamieszkującej na Górnym Śląsku przeciwko Niemcom, zorganizowane w okolicach Olesna nocą 7/8 czerwca 1919 roku, poprzedzające powstania śląskie.
Tło sytuacyjne Już przed I wojną światową, w jej trakcie i bezpośrednio po jej zakończeniu Polacy zamieszkali na ziemi opolskiej w powiecie oleskim organizowali organizacje polskie: komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska od 1910 roku, Bank Ludowy w Oleśnie od 1911 roku, Chrześcijańskie Centrum i Koło Polskie, Towarzystwo Czytelni Ludowych (TCzL), Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Towarzystwa Śpiewacze i chóry – w Oleśnie Chór „Paderewski”, Rada Ludowa i Rada Polska (obie od XI 1918 - XII 1919), Powiatowa Rada Ludowa zorganizowana przez ks. Pawła Kuczkę, proboszcza z Wysokiej, Laskowskiego i Lampkego (XI 1918 – II 1920), Polski Klub Sportowy, Towarzystwo Oświaty na Śląsku im. św. Jacka od 1919 roku i Chór Mieszany „Lutnia” również od 1919. Istotną ostoję w utrzymaniu polskości odgrywały organizowane przez Towarzystwa Czytelni Ludowych czytelnictwo polskich książek historycznych i religijnych, organizacja nauki języka polskiego, konkursy, promowanie polskiej kultury ludowej, organizowane pielgrzymki do Częstochowy, wyjazdy na wycieczki do Wielunia i Warszawy.