Najbardziej bogobojni krakowianie uznali wręcz pożar za karę bożą zesłaną na miasto z powodu niemoralności opery – i w następnych latach sprzeciwiali się wzniesieniu opery w mieście. W 1876 roku powstało Towarzystwo Muzyczne w Krakowie, które zorganizowało w ciągu 25 lat 250 koncertów. Powstała amatorska orkiestra symfoniczna i odnowiono chór męski. W 1888 roku po długoletnich staraniach powstało Konserwatorium. Na czele stanął Władysław Żeleński, główna postać krakowskiego środowiska muzycznego na przełomie stuleci. W 1908 roku powstał Instytut Muzyczny. Założono pierwsze w Polsce Seminarium Teorii i Historii Muzyki.
Okres I wojny światowej i międzywojenny (1914–1939) W trakcie I wojny światowej powstało Towarzystwo Operowe – przez 8 lat swego istnienia przedstawiło 400 przedstawień operowych. Po ośmioletniej przerwie (w 1931 roku) Towarzystwo Operowe zaczęło działać na nowo. Wysoki poziom muzyczny reprezentowały także chóry, m.in.: Towarzystwa Oratoryjnego Towarzystwa Muzycznego uczniowie Konserwatorium męski chór Echo chór Cecyliański Najważniejszym zespołem instrumentalnym był Związek Zawodowy Muzyków Polskich. W 1929 roku powstaje nowa Szkoła Muzyczna im. W. Żeleńskiego. Od 1936 roku w czasie Dni Krakowa odbywały się Festiwale Wawelskie Muzyki Polskiej.