Cornelius Vanderbilt (ur. 27 maja 1794, zm. 4 stycznia 1877) – amerykański przedsiębiorca, który swoją potęgę i bogactwo zbudował na transporcie morskim i kolejowym. Głowa sławnej rodziny Vanderbiltów. W późniejszym okresie swego życia był znany jako komodor Vanderbilt.
Młodość Cornelius był czwartym z dziewięciorga rodzeństwa. Urodził się Nowym Jorku na wyspie Staten Island w biednej rodzinie. Jego przodkiem był Jan Aertson – holenderski rolnik z wioski De Bilt w prowincji Utrecht w Holandii, który wyjechał do Nowego Świata jako osadnik na podstawie umowy zawartej z Kompanią Zachodnioindyjską. Holenderskie van der (oznaczające „z”) razem z nazwą miejscowości, z której pochodził Aertson, dały początek późniejszemu nazwisku Vanderbilt.
19 grudnia 1813 roku Cornelius poślubił swoją sąsiadkę i kuzynkę Sophię Johnson (1795–1868) – córkę siostry swojej matki. Miał z nią łącznie trzynaścioro dzieci, z których jedno zmarło przedwcześnie.
„Promowe imperium” Jako młody chłopiec, Vanderbilt pracował w Nowym Jorku przy przeprawach promowych, przy czym edukację zakończył już w wieku 11 lat. W wieku 16 lat miał już własną firmę zajmującą się przewozem promowym ładunków i pasażerów pomiędzy wyspą Staten Island a Manhattanem.