Bitwa pod Falkirk – starcie zbrojne, które miało miejsce 17 stycznia 1746 roku podczas powstania jakobickiego 1745 roku.
Wstęp Po porażce pod Prestonpans, generał Cope został zastąpiony przez generała-porucznika Henry’ego Hawleya na stanowisku dowódcy królewskich sił zbrojnych w Szkocji. W tym czasie, w ostatnich miesiącach 1745 roku armia jakobicka ruszyła na południe w kierunku Londynu. Dotarła ona do Derby, po czym - po otrzymaniu wieści o przeważających siłach królewskich zagradzających jej drogę - zawróciła na północ do Szkocji, gdzie połączyła się z siłami Jakobitów, oblegającymi królewskiego generała Blakeneya na zamku Stirling. W trakcie odwrotu, 18 grudnia 1745 roku armia jakobicka stoczyła zwycięską potyczkę pod Clifton Moor (zginęło 10 żołnierzy królewskich, zaś 21 zostało rannych, podczas gdy buntownicy stracili 5 zabitych).
Hawley poprowadził swą armię z okolic Edynburga w celu uwolnienia Blakeneya i ostatecznie osiągnął Falkirk. 17 stycznia 1746 buntownicy maszerowali przez wrzosowiska Falkirk na południowy zachód od miasta.
Bitwa Królewska armia formowała szeregi, gdy Hawley w swojej kwaterze otrzymał wiadomość o pojawieniu się buntowników. Hawley początkowo nie uwierzył, iż buntownicy ośmielą się go zaatakować.