thumb|Prawdopodobne wahania temperatury i opadów w dziejach Ziemi thumb|W ciągu ostatnich 550 mln lat pojawiły się cztery wielkie zlodowacenia, ostatnie w czwartorzędzie thumb|Zrekonstruowana temperatura i okresy zlodowaceń w ostatnich 65 mln lat thumb|Rekonstrukcja temperatury w ostatnich 5 mln lat thumb|Rekonstrukcja temperatury w ostatnich 450 tys. lat thumb|Maksymalny zasięg glacjałów w plejstocenie na terenie Polski thumb|Mapa zlodowaceń północnych Niemiec i krajów sąsiednich. Czerwony: maksymalny zasięg ostatniego zlodowacenia (Weichselian); żółty: zlodowacenie środkowopolskie (Saale) maksymalny zasięg zlodowacenia (etap Drenthe); niebieski: zlodowacenie południowopolskie (Elster) największe ze zlodowaceń na terenie Polski. thumb|Półkula północna podczas maksimum ostatniego zlodowacenia. Utworzenie warstwy pokrywy śnieżnej o grubości od 3 do 4 km spowodowało globalne obniżenie poziomu mórz o ok. 120 m.
Zlodowacenie, glacjacja (, od ‛zamrażam’) – okres, w czasie którego znaczne obszary Ziemi pokryte są lądolodem.