O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku., Poznań 2006, s. 26. Początkowo zbudowano też trzy bramy oraz furtę: Brama Wildecka (Wilda Thor) – budowana począwszy od 1841 między bastionem III i IV prowadziła na Wildę Brama Berlińska (Berliner Thor) – zbudowana w latach 1843–1850, a następnie poszerzona w okresie pomiędzy 1867–1869 była główną bramą, prowadzącą na zachód w przedłużeniu ul. Święty Marcin, wychodziły przez nią drogi na Berlin, Głogów i do dworca kolejowego na Jeżycach Brama Kundorfska (Kundhorfer Thor) – zbudowana około 1849–1852 roku prowadziła na Kundorf a następnie na Oborniki, znana także jako Königs Thor – Brama Królewska Furta na Grobli (Graben Pforte) – zbudowana około 1853–1856, niewielka furta prowadząca do promu na Warcie Brama Dębińska (Eichwald Thor) – nie istniała w pierwotnych planach, powstała po 1855 roku, prowadziła do Dębiny