Alfons III (Afonso III) (ur. 5 maja 1210, zm. 16 lutego 1279) – był piątym królem Portugalii od 1248 r.

Życiorys Alfons był synem króla Portugalii, Alfonsa II i jego żony – infantki Urraki Kastylijskiej. W 1223 r. królem Portugalii został Sancho II, starszy brat Alfonsa. Alfons, nie spodziewając się otrzymać tron, ożenił się (1238) z Matyldą, dziedziczką hrabstwa Boulogne i osiadł we Francji. W 1246 r. Sancho popadł w konflikt z Kościołem i został ekskomunikowany i obalony. Alfons zgodził się objąć tron i natychmiast wrócił do Portugalii i został królem po swoim bracie. Wiązało się to jednak ze zrzeczeniem się hrabstwa Boulogne i rozwodem z Matyldą.

Alfons ostrożnie prowadził politykę wewnętrzną, dbając o interesy klasy średniej. W 1254 r., w Leirze zwołał pierwszy parlament Portugalii z udziałem przedstawicieli miast, Cortes. Pamiętany jest jako świetny administrator.

Po zapewnieniu sobie poparcia wewnątrz kraju, za granicą kontynuował politykę brata – rekonkwisty, wypierając muzułmanów z ich ostatniej twierdzy w Algarve – Faro. Tym samym zakończył rekonkwistę w Portugalii, wchodząc jednak w drobne konflikty z sąsiadującą Kastylią.