Bitwa pod Kumejkami odbyła się 16 grudnia 1637 (6 grudnia starego stylu) podczas powstania kozackiego 1637-38 (zwanego także powstaniem Pawluka).
W bitwie pod Kumejkami armia polska dowodzona przez hetmana polnego koronnego Mikołaja Potockiego zadała decydującą klęskę armii kozackiej dowodzonej przez Pawła Pawluka. W wyniku tej klęski powstanie kozackie upadło (choć drobne walki wlokły się jeszcze przez kilka tygodni po bitwie).
Wstęp Na początku 1637 na prawobrzeżnej Ukrainie wybuchło powstanie Pawluka, które szybko się rozszerzyło i objęło częściowo także lewobrzeżną Ukrainę. Wiosną 1637 ruszyły przeciw powstańcom polskie wojska pod wodzą hetmana Mikołaja Potockiego. Po wielu manewrach i potyczkach doszło w końcu do generalnej bitwy pod Kumejkami.
Obie armie dążą do bitwy Dnia 14 grudnia główne siły polskie dowodzone przez Mikołaja Potockiego stały w Korsuniu, skąd jeszcze tego samego dnia ruszyły do miejscowości Netrebce. Dowodzący awangardą armii Samuel Łaszcz założył obóz w Kumejkach. Pod koniec dnia Potocki dowiedział się, że armia kozacka pod wodzą Pawluka zbliża się od strony Czerkas, idąc na Moszny, gdzie czekały na nią posiłki pod wodzą Karpo Skidana i Semena Bychowca. Groziło to powiększeniem armii kozackiej do 30000 żołnierzy.