thumb|305px|Po lewej: naczynie z membraną półprzepuszczalną rozdzielającą roztwór o niskim stężeniu (lewa strona naczynia) od roztworu o wysokim stężeniu.Po prawej: w wyniku osmozy rozpuszczalnik przemieścił się z roztworu o niskim stężeniu do roztworu o wysokim stężeniu i stężenia wyrównały się.Legenda: czerwona przerywana linia – membrana półprzepuszczalna; fioletowe kulki – cząsteczki substancji rozpuszczonej; kolor łososiowy – rozpuszczalnik
Osmoza – dyfuzja rozpuszczalnika przez membranę półprzepuszczalną rozdzielającą dwa roztwory o różnym stężeniu.
Osmoza zachodzi spontanicznie w wyniku przenikania rozpuszczalnika (np. wody) przez membranę półprzepuszczalną z roztworu o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do roztworu o stężeniu wyższym, czyli prowadzi do wyrównania stężeń obu roztworów.
W kontekście osmozy roztwór z którego ubywa rozpuszczalnika nazywa się hipotonicznym, tego w którym przybywa nazywa się hipertonicznym. Gdy roztwory pozostają w równowadze osmotycznej, mówi się, że są izotoniczne względem siebie.