Aleksandr Aleksandrowicz Kotow (; ur. w Tule, zm. 8 stycznia 1981 w Moskwie) – radziecki i rosyjski arcymistrz szachowy, teoretyk i propagator szachów.
Życiorys Jednym z jego pierwszych sukcesów było drugie miejsce w mistrzostwach Związku Radzieckiego w 1939 roku, tuż za Michaiłem Botwinnikiem, z którym przegrał w ostatniej rundzie. Największe jego osiągnięcia w grze praktycznej przypadają na lata czterdzieste i pięćdziesiąte. W pierwszym cyklu turniejów eliminacyjnych do mistrzostw świata awansował do turnieju pretendentów. Turniej, rozgrywany w Budapeszcie w 1950 roku, Kotow zakończył na szóstym miejscu.
W 1952 roku w Sztokholmie Kotow w przekonującym stylu wygrał turniej międzystrefowy, aż o trzy punkty wyprzedzając Marka Tajmanowa i przyszłego mistrza świata Tigrana Petrosjana. W rozegranym rok później w Zurychu turnieju pretendentów zajął ósme miejsce, jednak wsławił się wygraną partią ze zwycięzcą tego turnieju Wasilijem Smysłowem.