Cesarstwo W okresie cesarstwa ranga konsulatu mocno zmalała, konsulowie nie mieli poważniejszych uprawnieńPrawo rzymskie, Słownik encyklopedyczny, red. Witold Wołodkiewicz, WP Warszawa 1986, s.41.. Odebrano im władzę nad wojskiem (przejętą przez cesarza jako imperatora) i utracili wpływ na politykę państwa, uzyskując w zamian drugorzędne funkcje jurysdykcyjne (cywilne w sprawach niespornych), przewodniczyli też w senacie, gdzie cesarz był pierwszym senatorem (princeps senatus)Jan Zabłocki, Anna Tarwacka, Publiczne prawo rzymskie, Warszawa 2011, s.161.. Za pryncypatu ich liczba wzrosła, gdy stworzono obok zasadniczej pary eponimicznej (consules ordinarii) dodatkowe pary konsulów (consules suffecti), którzy sprawowali coraz bardziej tytularny urząd tylko przez parę miesięcy. Sam urząd konsula, a więc najbardziej niegdyś typowy dla arystokratycznej republiki, traktowany był jako nagroda za zasługi wobec osoby cesarzaGéza Alföldy, Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań, Kantor Wydawniczy SAWW 1991, s. 143.. Czasem konsulat sprawował cesarz, co nie zwiększało jego władzy, było jedynie dodatkiem do tytulatury. W skrajnych przypadkach, np. w 190 roku n.e. za panowania cesarza Kommodusa sprawowało konsulat w jednym roku ponad 20 osób.