W okresie cesarstwa władza konsulów uległa znacznemu ograniczeniu, ich wyboru dokonywał senat, na wynik głosowania decydujący wpływ miał cesarz, mogąc oficjalnie zalecać swoich kandydatów (recomendatio)Maria Jaczynowska, Historia starożytnego Rzymu, Warszawa 1986,. Jednocześnie bycie byłym konsulem (vir consulari) było warunkiem otrzymania tytułu prokonsula i otrzymania zarządu prowincji. Ponieważ liczba prowincji uległa znacznemu zwiększeniu, potrzebna była duża liczba konsularów. Aby to osiągnąć zwyczajem stał się wybór konsulów zwyczajnych (consules ordinari) na pierwsze miesiące w roku oraz kilku konsulów uzupełniających (consules suffecti) na pozostałe miesiące. Prestiż z piastowania urzędu konsula zwyczajnego był większy dlatego zwyczajowo było poprzedzone wyborem na urząd konsula uzupełniającego.
Zakres władzy Konsul posiadał tzw. imperium maius (dosł. większa władza), czyli najwyższą cywilną i wojskową władzę wykonawczą. Był zwierzchnikiem wszystkich innych urzędników, z wyjątkiem trybunów ludowych. Posiadał władzę anulowania zarządzeń innych urzędników, posiadał też prawo karania za nieprzestrzeganie wydanych zarządzeń (coercitio). Mógł każdego obywatela zawezwać do stawiennictwa (tzw. vocatio), a w razie odmowy kazać aresztować i doprowadzić (tzw.