Toponimia Pochodzenie nazwy miasta Puławy nie zostało jednoznacznie ustalone ani oficjalnie potwierdzone. Ze względu na pierwotne usytuowanie osady nad Wisłą przypuszcza się, że nazwa ta może być związana z rzeką i jej otoczeniem. Istnieje kilka hipotez dotyczących etymologii nazwy:
Nadwiślańskie łęgi – Nazwa Puławy może pochodzić od „pulw”, czyli określenia łęgów nadrzecznych. Staropolskie „pławy” – Wyraz ten oznaczał przeprawianie się przez rzekę, co mogło nawiązywać do charakteru osady jako miejsca przeprawy. „Pława” – Słowo to oznacza bojkę oznaczającą mieliznę, co również mogło mieć związek z lokalnym krajobrazem rzecznym. „Pławia” – Termin ten odnosił się do nurtu lub prądu rzecznego, co również mogło wpłynąć na nazwę.
Pierwsze pisemne wzmianki o nazwie „Pollavy” pochodzą z XV wieku. Według tych zapisów nazwa mogła oznaczać przejście przez rzekę lub bródŹródłosłów nazwy „Puławy” w artykule Mikołaja Spóza, puławskiego regionalisty – na stronie mmpulawy.pl..
Ludowa legenda proponuje inne wyjaśnienie genezy nazwy. Opowiada, że Zawisza Czarny, zmęczony podróżą, zatrzymał się w osadzie, aby odpocząć. Gdy usiadł na ławce, ta złamała się pod jego ciężarem. Rycerz miał wtedy wykrzyknąć: „A niech to będzie pół ławy!”.