22-24, a i tak w 1871 został zmuszony do odsprzedania drukarni ze stratą finansową. Skutkiem przedsięwzięcia pozostało obywatelstwo saskie, które w 1871 zamieniło się w obywatelstwo Rzeszy Niemieckiej. Otrzymał tytuły honorowe obywatelstwa miast Lwowa (15 maja 1867), Jasła (11 września 1879), Jarosławia (25 września 1879).
Od roku 1873 poświęcał się wyłącznie pracy literackiej. Parokrotnie w okresie drezdeńskim odwiedzał Galicję i Poznańskie, a w roku 1879 podczas jubileuszu pięćdziesięciolecia pracy literackiej entuzjastycznie przyjmowany był w Krakowie. W r. 1882 we Lwowie wraz z Władysławem Bełzą założył „Macierz Polską” – powstałe z prywatnych fundacji stowarzyszenie z misją szerzenia w społeczeństwie polskim oświaty ludowej za pomocą tanich wydawnictw popularnych.
W roku 1883 aresztowany został w Berlinie pod zarzutem działalności wywiadowczej na rzecz Francji (Kraszewski, z pobudek patriotycznych, finansował z własnych pieniędzy sieć wywiadowczą. W uznaniu zasług prezydent Francji, marszałek Patrice de Mac Mahon, zamierzał nadać Kraszewskiemu Krzyż Komandorski Legii Honorowej). Podczas rozpoczętego w maju 1884 procesu w LipskuMarta Grzywacz, Józef Ignacy Kraszewski: osobisty wróg Bismarcka. Historia szpiegowska. 18 lipca 2016.