W XI-XII wieku rywalizowała z Mediolanem. W XII w. niezależna komuna miejska. W czasie sporów Gibelinów i Gwelfów Pawia tradycyjnie popierała tych pierwszych. W 1359 przeszła w posiadanie wicehrabiów Mediolanu – Viscontich. W 1361 dzięki staraniom Galeazzo II Viscontiego założono uniwersytet. Wkrótce rozwinęła się w znaczący ośrodek kulturalny i centrum polityczne Italii. W 1525 w pobliżu miasta rozegrała się bitwa, w której wojska cesarza Karola V wspierane przez mieszkańców Pawii i oddziały szwajcarskie rozbiły wojska francuskie pod wodzą króla Franciszka I. W kolejnych latach w rękach Hiszpanów (1535–1714) i Austriaków (1714–1859). W 1859 Pawia została włączona do Królestwa Sardynii, od 1861 jest w zjednoczonych Włoszech.
Zabytki Renesansowa katedra, trzecia pod względem wielkości we Włoszech. Częściowo zaprojektowana przez Leonarda da Vinci i Bramantego. Jej budowę rozpoczęto w 1488 roku, a zakończono dopiero w XIX wieku; Kościoły romańskie z XII wieku: San Michele Maggiore (pierwotne miejsce koronacji królów longobardzkich); San Pietro in Ciel d’Oro (z grobem św. Augustyna z Hippony); San Teodoro; Santa Maria del Carmine; kościół San Francesco; zamek Viscontich z XIV w.; liczne pałace gotyckie, renesansowe i barokowe; most Ponte Coperto z XIV-XV w.