thumb|Wiatrak typu koźlak thumb|Schemat budowy wewnętrznej koźlaka thumb|Fragment mechanizmu thumb|Podstawa koźlaka Koźlak, wiatrak kozłowy – najstarszy i najprymitywniejszy typ wiatraka europejskiego który pojawił się w XII wieku w Belgii lub północnej Francji, jednak jego przodków należy szukać w VII wieku w Chinach i Persji. Na ziemiach polskich pojawił się już w XIV wieku, najwcześniej w Wielkopolsce i na Kujawach. W wieku XV stosowany był już powszechnie i bez większych zmian konstrukcyjnych przetrwał aż do drugiej połowy XX wieku.
W XIV w. jako rozwinięcie koźlaka pojawił się wiatrak polderowy (Wipmolen, Kokermolen) stosowany najczęściej do wypompowywania wody z polderów. Podstawową innowacją młyna typu „Kokermühle” w porównaniu z „Koźlakiem” było przeniesienie większości mechaniki młyna i pomieszczeń do podstawy młyna, która była zamkniętym pomieszczeniem z drewnianymi ścianami lub kamiennymi ścianami. Stało się to możliwe dzięki przesunięciu wału pionowego do osi obrotu młyna poprzez zastąpienie tzw. „siodła” – dębowym pustym cylindrem, kołczanem (w języku dolnoniemieckim i niderlandzkim „Koker”), przez który przechodzi pionowy główny wał napędowy (wał królewski).