. Większość wędrowała taborami, część jednak prowadziła osiadły tryb życia, głównie w Małopolsce. W czasie II wojny światowej na ziemiach polskich doszło do masowej eksterminacji Romów przez III Rzeszę, nazwanej przez Romów Porajmos (rom. w dialekcie Kełderaszy: „zniszczenie” – por. Holokaust).
Po wojnie władze podjęły działania mające na celu tzw. produktywizację Romów i nakłonienie ich do osiedlenia się. W 1950 roku 2 tysiące Romów z Orawy, Spiszu i Podhala sprowadzonych zostało do Nowej Huty przez Jana Gila z Jurgowa, na budowę dzielnicy, Huty im. Lenina i do pracy w MPO. Przebywali w namiotach nad Dłubnią. 18 października 1950 pracownikom Zjednoczenia Budownictwa Mieszkaniowego Nowa Huta przyznano mieszkania w osiedlu A-Południe. W bloku numer 13 na osiedlu Willowym mieszkało 15 romskich rodzin (Oraczkowie, Gaborowie, Gilowie i Mirgowie), w sumie 53 osoby. Wójtem Romów był Karol Ruciański, a zastępcą Władysław Ciuroń. W 1951 roku kolejnej grupie Romów przydzielony został barak Państwowego Przedsiębiorstwa Robót Kolejowych nr 2 w Wyciążach. Wśród Romów pracujących w budownictwie mieszkaniowym słynna była brygada Walentego Gila (170% normy). Romowie zamieszkiwali też w barakach w Luboczy, którzy w 1950 roku byli absolwentami nauczania początkowego. Od 1952 roku istniał zespół artystyczny Romów w Zakładowym Domu Kultury HiL.