Thurmond zasiadał w Senacie do 2003 i pełnił szereg lat funkcję przewodniczącego pro tempore tej izby Przejście Dona Riegle’a, wówczas republikańskiego kongresmena z Michigan do Partii Demokratycznej w 1973. Riegle był potem wpływowym senatorem w latach 1976–1995.

Jeffords był od dawna skonfliktowany, na skutek swych poglądów i udziału w głosowaniach, z kierownictwem partii, ale bardzo długo pozostawał z nią związany.

Po wyborach do Kongresu w 2000 układ sił wyniósł 50-50 senatorów, co jeszcze nigdy nie miało miejsca. W wypadku równego podziału głosów o wyniku decyduje „przełamujący” (tie break) głos wiceprezydenta, który jest nominalnym przewodniczącym Senatu. Od 20 stycznia 2001 był nim republikanin Dick Cheney, co dawało jego partii małą, lecz wystarczającą przewagę.

24 maja 2001 Jeffords ogłosił, iż występuje z Partii Republikańskiej i od tej pory będzie zasiadał w Senacie jako niezależny. Zgłosił też chęć stowarzyszenia z demokratami, co dałoby im przewagę 51 do 49 głosów.