Montaniści – chrześcijański ruch religijny powstały ok. 150 we Frygii.
Nazwa ta pochodzi z IV wieku, od imienia Montana (Montanusa) – najwybitniejszego propagatora i organizatora. Początkowo mówiono o herezji Frygijczyków, a ich inna spotykana nazwa to kata-frygowie (od Dolnej Frygii).
Informacje źródłowe Źródłem do poznania montanizmu są pisma Tertuliana (który należał do montanistów), Euzebiusza z Cezarei, Epifaniusza z Salaminy i Hieronima. Niektórych informacji dostarczają również: Klemens Aleksandryjski, Orygenes, Hipolit, Dydym Ślepy i Augustyn. Pisarze ci, z wyjątkiem Tertuliana, odrzucali i potępiali montanizm.
Założyciel O Montanie wiadomo na pewno tylko to, że był neofitą – niedawno nawróconym chrześcijaninem. Hieronim podaje, że Montan był wcześniej kapłanem Kybele, lecz wielu współczesnych badaczy odrzuca tę możliwość, z prostego powodu: gdyby tak było to w najstarszych polemikach z ruchem ten argument na pewno byłby przytaczany, a tymczasem u Euzebiusza nie ma o tym wzmianki. Z informacji Hieronima powstało przekonanie, że montanizm łączył w sobie zarówno elementy chrześcijańskie, jak i pogańskie (o czym wspomina Cyryl Aleksandryjski). Zmarł ok. 180, rok po śmierci Maksymilli.