Do podstawowych potrzeb życiowych zalicza się między innymi wyżywienie, ubranie, mieszkanie, zdobycie wykształcenia, przy czym należy podkreślić, że dokładniejsze zdefiniowanie tych potrzeb zależy od statusu społecznego uprawnionego i obowiązanego. Należy je określać na takim poziomie, na jakim byłyby zaspokajane, gdyby zobowiązany dobrowolnie łożył na uprawnionego do alimentacji.
Dla bytu kwalifikowanego typu przestępstwa jest wymagane narażenie uprawnionego na niemożliwość zaspokojenia potrzeb. Narażenie to występuje, gdy uprawnionego utrzymuje osoba niemająca wobec niego obowiązku alimentacyjnego (czyli w każdej chwili może zaprzestać finansowania jego potrzeb), a także gdy podstawowe potrzeby są wprawdzie zaspokajane, ale kosztem nadmiernego wysiłku innej osoby zobowiązanej do alimentacji (np. drugiego rodzica). Tym bardziej przestępstwo jest popełnione wtedy, kiedy podstawowe potrzeby życiowe pokrzywdzonego nie są zaspokajane w ogóle, lub są zaspokajane tylko częściowo.
Ściganie przestępstwa następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.