Tercjarze (od łac. tertius – trzeci, w domyśle ordo – zakon) – członkowie stowarzyszeń religijnych działających w łonie Kościoła rzymskokatolickiego, których ideały, duchowość, struktura i własna reguła bazują na jednej z duchowości istniejących w Kościele instytutów zakonnych (m.in.: franciszkanów, franciszkanów konwentualnych, kapucynów, minimitów, dominikanów, karmelitów, karmelitów bosych, trynitarzy, mercedariuszy, serwitów, norbertanów, augustianów). Trzecie zakony, zwane obecnie zakonami świeckimi, istnieją obok pierwszego (męskiego), którego duchowością żyją, i drugiego (żeńskiego). Nazwami obecnie używanymi na określenie tercjarzy są: franciszkanie świeccy, dominikanie świeccy, karmelici świeccy itp.
Historia Za założyciela pierwszego istniejącego do dzisiaj zakonu tercjarskiego uważany jest tradycyjnie św. Franciszek z Asyżu, który w 1221 Listem do wiernych zapoczątkował ideę życia Ewangelią na podobieństwo zakonników. Pierwsze grupy ludzi świeckich pragnących realizować ideały franciszkańskie Pax et Bonum (Pokój i Dobro), zwano początkowo Braćmi i Siostrami od Pokuty. Grupy te oficjalnie zostały uznane jako zakon z własną Regułą Zakonu Pokuty, zatwierdzoną w 1289 przez Mikołaja IV. W podobny sposób wyłonili się dominikanie świeccy, posiadający własną Regułę od 1285, a zatwierdzoną przez Innocentego VII w 1405.