Wenera 1 (, ) – radziecka bezzałogowa sonda kosmiczna przeznaczona do badania planety Wenus. Głównym celem było zbadanie promieniowania korpuskularnego i pola magnetycznego między Ziemią a Wenus oraz w otoczeniu Wenus. Sonda miała zderzyć się z powierzchnią planety, lecz nie doszło do tego.
Przebieg misji Wenera 1 była pierwszym statkiem w historii pomyślnie wysłanym w kierunku Wenus. Statek został wyniesiony przez rakietę na orbitę okołoziemską, tzw. parkingową, o wysokości w perygeum 229 km, a w apogeum 282 km. Nachylenie orbity do płaszczyzny równika wynosiło 65° Pozostawał tam przez pewien czas z ostatnim członem rakiety nośnej. Następnie ten ostatni wystrzelił sondę na orbitę heliocentryczną przecinającą orbitę Wenus. Miała zderzyć się z planetą i pozostawić na niej kulę z proporczykiem ZSRR. Kula ta, wykonana ze stopu tytanowego, przedstawiała Ziemię, była w środku pusta (średnica 70 mm). Na zewnętrznej powierzchni kuli widniały kontury kontynentów. Powierzchnie mórz i oceanów miały kolor niebieski, powierzchnie kontynentów – złocistożółty. Wewnątrz kuli umieszczono medal pamiątkowy z godłem ZSRR. Na odwrotnej stronie medalu wyryto pośrodku schemat układu słonecznego z orbitami Merkurego, Wenus, Ziemi i Marsa i obwiedziono go napisem: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich – 1961 (w języku rosyjskim).