Konsultacja społeczna — instytucja demokracji bezpośredniej (inne instytucje: referendum, inicjatywa ludowa, zgromadzenie ludowe)
Polega na wyrażeniu przez członków zbiorowości opinii w przedstawionej sprawie. Tworzy się w ten sposób dwustronna relacja, powstająca z inicjatywy administracji. W odróżnieniu od referendum wyniki konsultacji nie są wiążące dla organów władzy publicznej.
Konsultacje obowiązkowe W najnowszej literaturze prawniczejJ. Wilk, Ustawa o samorządzie gminnym, ustawa o samorządzie powiatowym, ustawa o samorządzie województwa – określenie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami (gminy, powiatu, województwa), Nowe Zeszyty Samorządowe 2013, nr 4. wskazuje się na szereg ustawowych obowiązków konsultacyjnych.
Obligatoryjne konsultacje z mieszkańcami gminy przeprowadza się: w procedurach: tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia gmin i ustalania ich granic; nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalania jego granic; ustalania i zmiany nazwy gmin oraz siedziby ich władz, w procedurach: tworzenia, łączenia, dzielenia i znoszenia powiatów i ustalania ich granic;