Księstwo bytomskie (, ) – księstwo śląskie powstałe w 1284 roku w wyniku podziału księstwa opolskiego, od 1289 roku stało się lennem króla czeskiego.
Granice do podziałówNa podstawie mapy nr 5. Lokacje miast do połowy XIV w. na tle podziału politycznego, [w:] Historia Śląska pod red. K. Malczyńskiego, t. 1, cz. 1, Wrocław 1960. W 1281 zmarł Władysław opolski. Spadek po księciu został podzielony pomiędzy synów w ten sposób, iż: księstwo raciborskie przypadło w schedzie Mieszkowi i Przemysławowi jako współksiążętom; księstwo opolskie z Bytomiem i Koźlem przypadło w schedzie Bolkowi i Kazimierzowi jako współksiążętom.
W 1284 Bolko i Kazimierz dokonali podziału pomiędzy księstwa. Bolko został samodzielnym księciem na Opolu, Niemodlinie i Strzelcach, natomiast Kazimierz został księciem na Bytomiu, Koźlu i Toszku, jako książę bytomski.
W czasach księcia Kazimierza, księstwo bytomskie obejmowało największe terytorium w swojej historii. Północny odcinek granicy biegł nieco na południe od Małej Panwi, od okolic Baruta na zachód. W dwóch miejscach – na południe od Lublińca oraz na północ od Miasteczka Śląskiego – rzeka była granicą z księstwem opolskim.