Plik wymiany – specjalny plik systemowy wykorzystywany przez systemy operacyjne jako dodatkowa pamięć wspomagająca mechanizm stronicowania i pamięci wirtualnej. Ten plik w systemach operacyjnych opartych na Windows NT nosi nazwę pagefile.sys i może być utworzony w głównym folderze każdego obsługiwanego przez system woluminu, czyli może być ich w systemie kilka. Jest wykorzystywany wówczas, gdy menedżer pamięci musi uwolnić część pamięci RAM, nie zmniejszając wielkości alokowanej pamięci wirtualnej dla procesów. Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, gdy ilość przetwarzanych informacji nie mieści się już w pamięci fizycznej. Dane z pamięci wirtualnej są wtedy zapisywane do pliku wymiany, odpowiadający mu obszar pamięci RAM jest zwalniany, a gdyby te dane były potrzebne, to na dysk przenosi się inny obszar pamięci, a w to miejsce kopiuje się potrzebne dane z pliku wymiany. Zbyt częste zapisy i odczyty z pliku wymiany zmniejszają znacznie wydajność komputera i przyczyniają się do nadmiernego obciążenia dysku twardego i zazwyczaj świadczą o zbyt małej ilości pamięci RAM. Aby plik wymiany działał wydajnie powinien być zapisany w jednolitym, zdefragmentowanym obszarze dysku, przy czym wewnętrzna fragmentacja jego zawartości w rezultacie nie pozwala na uzyskanie dużych prędkości przesyłania danych.