thumb|250px|right|Klasyczny obraz krowy chorej na BSE. Zwierzę nie jest w stanie wstać. thumb|Mikrofotografia tkanki mózgowej ujawniająca zmiany cytoarchitektoniczne w gąbczastej encefalopatii bydła. Obecność wakuol (dziur) w istocie szarej daje gąbczasty wygląd tkanki. Gąbczasta encefalopatia bydła (ang. Bovine Spongiform Encephalopathy, BSE), potocznie zwana chorobą szalonych krów, lub mylnie chorobą wściekłych krów – choroba zakaźna wywoływana przez białkowe czynniki zakaźne – priony. BSE należy do grupy chorób pasażowalnych encefalopatii gąbczastych i jest uznawana za niebezpieczną zoonozę mogącą wywołać u ludzi wariant (vCJD) choroby Creutzfeldta-Jakoba. Jest chorobą zwalczaną z urzędu (znajduje się również w załączniku 1 ustawy o zdrowiu zwierząt na pozycji 14. jako „przenośne gąbczaste encefalopatie – Transmissible spongiform encephalopathies – TSE”)Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt ().
Chorobę stwierdzono po raz pierwszy w roku 1986 w Wielkiej Brytanii.
Na początku lat 90. XX w. na terenie Europy Zachodniej wybuchła epidemia BSE. Dla jej zlikwidowania masowo wybijano stada bydła.
Do Polski gąbczasta encefalopatia bydła dotarła na początku XXI wieku, ale nie nosiła znamion epidemii. Stwierdzono kilkadziesiąt przypadków tej choroby.