Paleolit dolny – okres odpowiadający wczesnym formom homoidalnym i początkom rodzaju Homo (przez gatunek Homo habilis do Homo ergaster/erectus – któremu przypisuje się wyjście z Afryki). Charakteryzuje się rozwojem społeczności ludzkiej oraz powstaniem pierwszych kultur pradziejowych.
Początki dolnego paleolitu związane są z pojawieniem się pierwszych narzędzi kamiennych, co nastąpiło 2,6– 2,4 mln lat temu. Wyznaczenie daty końcowej dolnego paleolitu nastręcza badaczom wielu problemów i jest uzależnione od kryteriów geograficznych. Dla Afryki oraz zachodniej Eurazji cezurą jest okres 350–300 tys. lat temu.
Dolny paleolit został podzielony na dwie fazy. Każda z faz związana jest z zasadniczymi zmianami jakościowymi w technologii obróbki narzędzi kamiennych. Pierwsza faza zasadniczo związana jest z kontynentem afrykańskim i została podzielona na dwa podokresy a) 2,4–1,9 mln lat temu – okres ten charakteryzuje się pojawieniem pierwszych narzędzi kamiennych tzw. narzędzi otoczakowych.
b) 1,9–1,5 mln lat temu – okres posługiwania się udoskonalonymi narzędziami otoczakowymi oraz pojawieniem się tzw. protopięściaków. Dolną cezurę tego okresu wyznacza data ok.