W 1903 artysta wydał trzy nowe dzieła: Wyzwolenie, Achileis i Bolesława Śmiałego. Wyzwolenie również nawiązywało do Dziadów poprzez analogiczną postać Konrada, który obmyśla przedstawienie teatralne krytykujące współczesnych mu Polaków. Wyspiański, inspirowany teatrem monumentalnym Wagnera i myślą nietzscheańską, stworzył sztukę o przesłaniu pokrywającym się z programem realizmu historycznego Narodowej Demokracji. Achilleis natomiast opierał się na Iliadzie Homera, z elementami Eneidy Wergiliusza oraz sztuki Troilus i Kresyda Shakespeare’a. Przedstawienie wydarzeń z wojny trojańskiej zostało jednak zagęszczone do jednego dnia akcji; „w dramacie Achilles ginie śmiercią samobójczą, Laokoon już dawno utracił swoich synów, nie ma scen bitewnych, a bogowie nie odgrywają zasadniczej roli w przebiegu zdarzeń”. Natomiast Bolesław Śmiały był sztuką opartą na konflikcie pomiędzy królem Bolesławem II Śmiałym a biskupem Stanisławem ze Szczepanowa, zamordowanym za niesubordynację wobec panującego monarchy. Bolesława Śmiałego w chwili wydania powszechnie krytykowano za niezgodność treści dramatu z ówczesną wiedzą historyczną, choć nowsze analizy wykazały, że Wyspiański przed napisaniem dramatu z pewnością czytał m.in. kroniki Galla Anonima i Wincentego Kadłubka oraz prace Joachima Lelewela.