Około 200 tys. lat temu pojawił się człowiek neandertalski, twórca kultur środkowego paleolitu – Homo heidelbergensis i Homo neanderthalensis. Najstarsze znalezisko pochodzi z Heidelbergu (Niemcy) – tzw. szczęka z Mauer. Kultura mustierska charakteryzowała się rozwiniętymi technikami krzemieniarskimi i licznymi wyspecjalizowanymi narzędziami odłupkowymi (zgrzebła, noże, ostrza).
Ok. 45 – 40 tys. lat temu nowa fala emigracji z Afryki, poprzez Bliski Wschód, dotarła do Europy. Tym razem jest to Homo sapiens sapiens. Przynosi on nowy typ kultur – oryniackie – najpierw na Bałkany, a później do środkowej i zachodniej Europy. Udoskonalony oszczep i wynalazek łuku usprawniły łowiectwo, doprowadzając je do znacznej specjalizacji. Pojawiły się wysoce zorganizowane osady jedno- i wielosezonowe (np. Dolní Véstonice na Morawach).
Z tego okresu znane są przejawy sztuki – malowidła naskalne w jaskiniach Francji i pn. Hiszpanii oraz figurki kobiece (Wenus paleolityczna). Wyodrębniły się liczne kultury, m.in.: solutrejska, magdaleńska, graweckie, w końcu tego okresu m.in. kultury azylska i świderska.
Paleolit w Polsce Na terenach Polski odnaleziono najstarszy na świecie bumerang datowany na 24 000 lat. W górnym paleolicie występowała na Mazowszu, między innymi kultura świderska.
Zobacz też Kultury paleolitu Prehistoria Jaskinia Apollo 11 Epipaleolit
Kategoria:Historia Europy