thumb|400px|Piero della Francesca lub Melozzo da Forlì lub Leone Battista Alberti lub Luciano Laurana, Przykład idealnego miasta thumb|Szczegółowy plan miasta idealnego (bez linii fortyfikacji) Albrechta Dürera z jego traktatu o fortyfikacji, charakteryzujący się dokładnym podziałem na obszary o różnych funkcjach i zamieszkałych przez różne klasy społeczne
Miasto idealne – założenie z dziedziny projektowania urbanistycznego, zakładające teoretyczne lub praktyczne całościowe planowanie osiedli ludzkich podporządkowane czynnikom gospodarczym, społecznym i politycznym (w tym ideom utopijnym) oraz nierzadko wywiedzione z wyobrażeń estetycznych.
Miasta idealne powstawały przede wszystkim w okresie renesansu – przykładem może być włoska Palmanova, holenderskie Brielle, czy polski Zamość. Za ich podstawową wadę uznaje się często występującą alternatywę: albo rozwój aglomeracji albo zachowanie „idealności”. Renesansowe miasto projektowano na planie idealnie symetrycznym, który nie ma wiele wspólnego ze strukturą kształtowaną przez bieżące potrzeby miejskiego życia.