Powodów utraty objętości płynu wewnątrznaczyniowego może być wiele, np: utrata krwi krwawienie zewnętrzne krwawienie wewnętrzne utrata płynu wewnątrzkomórkowego bez utraty krwinek odwodnienie z powodu zbyt małej podaży płynów lub ich zbyt dużej utraty ucieczka płynu poza obręb naczyń krwionośnych (do tzw. trzeciej przestrzeni) zaleganie krwi w patologicznie poszerzonych naczyniach.
Mechanizmy kompensacyjne umożliwiają funkcjonowanie organizmu przy zmniejszonej objętości płynu wewnątrznaczyniowego. Polegają one na redystrybucji płynu z tkanek, z komórek, obkurczeniu naczyń żylnych (gł. skórnych, trzewnych i mięśniowych) i skierowaniu go do krążenia centralnego.
Określenie „zbyt mała” nie oznacza konkretnej wartości poniżej prawidłowej objętości krwi, ponieważ istnieją stany, w których ulega patologicznemu powiększeniu objętość naczyń (anafilaksja, SIRS, neurogenna wazodylatacja) i, pomimo prawidłowej objętości krwi, prawa komora jest słabo napełniana, a serce pracuje „na pusto”.