Gnieźnik leśny, gniazdosz leśny (Neottia nidus-avis) – gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Występuje na większej części obszarów Europy, a także na Kaukazie i Uralu. W Polsce występuje na całym obszarze, ale jest rośliną rzadko spotykaną. Jest przedstawicielem nielicznej grupy heterotroficznych roślin bezzieleniowych.
Nazewnictwo Gatunek o wielu synonimach nazwy naukowej: Distomaea nidus-avis (L.) Spenn. Epipactis nidus-avis (L.) Crantz Helleborine nidus-avis (L.) F.W.Schmidt Helleborine succulenta F.W.Schmidt Listera nidus-avis (L.) Curtis Malaxis nidus-avis (L.) Bernh. Neottia abortiva Gray Misapplied Neottia macrostelis Peterm. Neottia nidus-avis f. dilatata Zapal. Neottia nidus-avis f. glandulosa Beck Neottia nidus-avis f. micrantha Zapal. Neottia orobanchoidea St.-Lag. Neottia squamosa Dulac Neottidium nidus-avis (L.) Schltdl. Ophrys nidus-avis L. Serapias nidus-avis (L.) Steud. Morfologia thumb|left|Pokrój thumb|Kwiatostan thumb|Kwiat Pęd Po kilku–kilkunastu latach podziemnego rozwoju wypuszcza nadziemne pędy z kwiatami i zredukowanymi liśćmi. Pędy o wysokości do 50 cm są początkowo żółte, później brunatne, grube i soczyste. Liście Na pędach występują łuskowate, również bezzieleniowe liście, o tym samym kolorze co pęd.