Urząd Ochrony Państwa (UOP) – polska służba specjalna funkcjonująca w latach 1990–2002, stanowiąca – obok Wojskowych Służb Informacyjnych – cywilną część służb wywiadowczych. UOP był właściwy w sprawach ochrony bezpieczeństwa państwa oraz ochrony jego porządku konstytucyjnego, w zakresie określonym ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (). UOP został powołany 10 maja 1990 r. w miejsce zlikwidowanej Służby Bezpieczeństwa, a z dniem 28 czerwca 2002 r. zniesiony; jego zadania przejęły od 29 czerwca 2002 r. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencja Wywiadu.
Powstanie UOP Ustawa o Urzędzie Ochrony Państwa weszła w życie 10 maja 1990. Następnego dnia mianowano pierwszego szefa UOP, którym został Krzysztof Kozłowski. W lipcu 1990 roku rozpoczęto wobec funkcjonariuszy SB postępowanie kwalifikacyjne zwane potocznie weryfikacją. Umożliwiało ono funkcjonariuszom SB kontynuowanie służby w UOP albo w innych jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi spraw wewnętrznych. Wymagane było do tego nie tylko wykazanie się specjalistycznymi umiejętnościami, ale również kwalifikacjami moralnymi, gwarantującymi wierną służbę niepodległej Polsce. Tę drugą predyspozycję miały sprawdzać komisje kwalifikacyjneM. Kolaszyński, Status ustrojowy polskich służb specjalnych po 1989 roku, Kraków 2016, s. 81..