Proces indywiduacji (łac. individuum - jednostka, coś niepodzielnego) – rozwój psychiczny, stawanie się całością, a szczególnie proces ku temu prowadzący. Ostateczny cel procesu indywiduacji to jaźń.
W analizie psychologicznej C.G.Junga proces indywiduacji pojawił się jako konsekwencja analizy snów, której główna teza brzmiała, iż podczas snu dusza 'pracuje' nad uzyskaniem owej integralności.
Terminologia Indywiduacja w znaczeniu węższym: naturalny autonomiczny proces przebiegający bez udziału świadomości i refleksji
Indywiduacja w znaczeniu szerszym: proces przebiegający świadomie z aktywnym zaangażowaniem człowieka
Fazy W ramach procesu indywiduacji rozróżnić można dwie fazy:
faza pierwsza polega na przystosowaniu się do rzeczywistości zewnętrznej i ma charakter inicjacyjny
faza druga polega na przystosowaniu się do rzeczywistości wewnętrznej i przebiega w przestrzeni archetypów i symboli. Jest to spotkanie z własną duszą, aspektem męskości i kobiecości, animą i animusem
Indywiduacja kobiety Pia Skogemann wyróżniła następujące, kolejno zachodzące, fazy procesu indywiduacji u kobiet: Znak ze świata przyrody Konfrontacja z postaciami rodziców Kochanek ze świata przyrody Cień Ostateczne zstąpienie do nadiru Powrót do znanego świata