4 ..
Relacje rodzinne i osobowość Maksymiliana Gierymskiego zarysowała Maria Kuczborska, córka siostry artysty Klotyldy w liście do Wiktora GomulickiegoList Marii Kuczborskiej do Wiktora Gomulickiego z 26 czerwca 1901, rękopis w zbiorach Ossolineum, nr inw. 5384/II – zob.: Maciej Masłowski: Maksymilian Gierymski i jego czasy, PIW, wydanie drugie Warszawa 1976, s. 344, praypis 29., w którym pisałaMaciej Masłowski: Maksymilian Gierymski i jego czasy, wydanie drugie Warszawa 1976, PIW, s. 33 i 344 - przypis 22..:
Twórczość Maks Gierymski – zwolennik realizmu i poglądu współczesnego mu H. Taine’a, że dzieło sztuki nie jest izolowane, lecz jest – w danej epoce – elementem szerszej całościH. Taine: Philosophie de l’art, Paris 1901 – cyt. według: S. Krzemień-Ojak: Taine, Warszawa 1966, s. 165. – swe credo zanotował (1873) w „Dzienniku”. Brzmi ono następująco„Ze spuścizny po Maksie Gierymskim”, podał do druku M. Pawlikowski, „Lamus”, 1912/1913, cz.II.: